Tứ thần túc là gì?

(37 Phẩm trợ đạo = Tứ niệm xứ và Tứ chánh cần và Tứ như ý túc…)

Tứ thần túc (四神足, Pāli: cattāro iddhi-pādā, cũng gọi là Tứ như ý túc (四如意足), Tứ như ý phần (四如意分) là khoa thứ ba đứng sau Tứ niệm xứ và Tứ chánh cần trong 7 khoa của 37 phẩm trợ đạo, là bốn pháp thiền định, bốn thứ phương tiện giúp hành giả thành tựu các tam-ma-địa (samadhi).

Thần là chỉ cho thần thông, năng lượng siêu nhiên (extraordinary powers); Túc là chỉ cho dấu chân, dấu vết, dấu tích, sự hiện diện của Phật. Thần túc là Dấu tích thần lực của Phật.

Tứ như ý túc là gì?

Bốn dấu tích này được xem là bốn loại thiền định (zh. 四種禪定): dục đắc định, tinh tấn đắc định, tâm đắc định, tư duy đắc định. Nhờ sức mạnh của bốn dấu tích thiền định này mà làm phát sinh các năng lực siêu nhiên (dẫn đến giải thoát mọi phiền não, chướng ngại, khổ đau ở thế gian):

Dục – Cần – Tâm – Quán

1. Dục thần túc (zh. 欲神足), gọi đầy đủ là “Dục tam-ma-địa đọan hành thành tựu thần túc” (Pāli: chanda-samādhi-padhāna-saṃkhāra-samannāgata-iddhi-pāda), thiền định phát sanh do năng lực của ý muốn, tư tưởng mà đạt được thần thông. Dục ở đây (chanda) chỉ cho ước muốn, mong cầu một cách thiết tha, mong muốn hay mong cầu và tìm cách đạt được những sở nguyện, những gì mình chưa có. (Khác với dục theo nghĩa xấu: taṇhā)

2. Cần thần túc (zh. 勤神足), còn gọi là Tinh tấn thần túc gọi đầy đủ là “Tinh tấn tam-ma-địa đọan hành thành tựu thần túc” (Pāli: virya-samādhi-padhāna-saṃkhāra-samannāgata-iddhi-pāda), là thiền định phát sanh nhờ vào sức tinh tấn, nỗ lực tu tập. Khi đã có mong cầu thì phải tinh tấn nỗ lực để tu tập làm thiện, đoạn trừ các ác nghiệp.

3. Tâm thần túc (zh. 心神足, ), gọi đủ là “Tâm tam-ma-địa đọan hành thành tựu thần túc” (Pāli: citta-samādhi-padhāna-saṃkhāra-samannāgata-iddhi-pāda), là thiền định phát sinh nhờ sức mạnh của tâm niệm. Một lòng chuyên tâm nhất niệm, trụ nương vào sức mạnh của tâm, nên định phát sanh (thiền định do tâm niệm phát sanh).

4. Quán thần túc (zh. 觀神足), gọi đủ là “Quán tam-ma-địa đọan hành thành tựu thần túc” (Pāli: vīmaṃsā-samādhi-padhāna-saṃkhāra-samannāgata-iddhi-pāda), là thiền định phát sinh nhờ sức mạnh tư duy quán sát Phật lý, nương vào sức mạnh tư duy quán sát nên phát sanh sức định.